اگر مالک یا شخصی که مالی را در تصرف دارد، آن مال را به شخص دیگری بسپارد و قرار بر این باشد که آن مال استرداد شود و یا به مصرف معینی برسد ولی آن شخص آن مال را پس ندهد یا تصاحب کند یا آن را مفقود کند و یا اینکه از بین ببرد، مرتکب جرم خیانت در امانت شده است.
قانونگذار بر اساس ماده ۶۷۳ و ۶۷۴ قانون مجازات اسلامی مجازات هایی را برای جرم خیانت در امانت در نظر گرفته است.
اگر خیانت در امانت، در خصوص عدم استرداد و یا از بین بردن سفید امضا یا سفید مهر باشد، مجازات یک تا سه سال حبس برای آن در نظر گرفته شده است. ماده ۶۷۳ قانون مجازات اسلامی
اما اگر خیانت در امانت در خصوص سایر اموال منقول و غیر منقول باشد، مشمول ماده ۶۷۴ قانون مجازات اسلامی می باشد و مجازات شش ماه تا سه سال حبس برای آن در نظر گرفته شده است.
برای بررسی سوء پیشینه خیانت در امانت، ابتدا توضیح مختصری در مورد سوء پیشینه می دهیم و سپس بررسی می کنیم که مجازات این جرم درجه چند است.
سوء پیشینه به معنی سابقه می باشد و بر اساس قانون اگر کسی مرتکب جرائم موثر مشخص شدن در قانون شود، تا پایان مواعدی که در قانون ذکر شده است، نمی تواند گواهی عدم سوء پیشینه بگیرد. در واقع، سوء پیشینه به عنوان مجازات تبعی جرائم در نظر گرفته شده است.
مجازات های تبعی، مجازات هایی هستند که به تبع محکومیت به مجازات اصلی در نظر گرفته می شود. مجازات های تبعی در ماده ۶۲ مکرر قانون مجازات اسلامی ذکر شده اند. شرط اجرای مجازات تبعی، این است که محکومیت قطعی کیفری باید اجرا شده باشد و بدون اجرای حکم به هر دلیلی، مجازات تبعی هم اجرا نمی شود.
خیانت در امانت جرمی قابل گذشت است و در صورتی که پس از صدور حکم قطعی با گذشت شاکی یا مدعی خصوصی، اجرای مجازات جرم خیانت در امانت متوقف شود، اثر تبعی آن نیز رفع میشود. بنابراین سوء پیشینه نیز متوقف می شود.
بر اساس ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی، حبس بیشتر از ۲ تا ۵ سال، از نوع مجازات های درجه ۵ می باشد.
طبق ماده ۲۵ قانون مجازات اسلامی، محکومیت قطعی کیفری در جرایم عمدی پس از اجرای حکم یا شمول مرور زمان در مدت زمان مقرر در این ماده محکوم را از حقوق اجتماعی به عنوان مجازات تبعی محروم میکند:
الف- هفت سال در محکومیت به مجازاتهای سالب حیات و حبس ابد از تاریخ توقف اجرای حکم اصلی
ب-سه سال در محکومیت به قطع عضو، قصاص عضو در صورتی که دیگر جنایات وارد شده بیش از نصف دیه مجنی علیه باشد، نفی بلد و حبس درجه۴
پ- دو سال در محکومیت به شلاق حدی، قصاص عضو در صورتی که دیه وارد نصف دیه مجنون علیه یا کمتر از آن باشد و حبس درجه ۵.
بنابراین، مرور زمان جرم خیانت در امانت به میزان دو سال می باشد.